Konfederasyon Nedir?

     Konfederasyon, birden fazla bağımsız devletin belli bir amaç uğruna kurdukları devlet topluluğudur. Bu amaç özellikle ortak savunma üzerinedir. Konfederasyonu oluşturan konfederatif devletler iç ve dış işlerindeki devlet niteliklerini ve uluslararası kişiliklerini korurlar.

Konfederasyonlar uluslararası bir antlaşma ile kurulur. Ancak her üyenin istediği zaman ayrılma hakkı vardır. Buradan konfederasyonun üye devletler üzerinde herhangi bir şekilde zorlama gücü olmadığı anlaşılabilir. Örneğin diyet adı verilen konfederasyon meclislerinde alınan kararlar bağlayıcı değildir. O ülke kendi içinde isterse bu kararı onaylayıp yürürlüğe sokabilir.

Günümüzde konfederasyon özelliği gösteren bir topluluk bulunmamakla beraber British Commonwealth (İngiliz Milletler Topluluğu) konfederasyon benzeri olarak görülmektedir.

Tarihte ise 1241-1848 yılları arasındaki Helvetya yani İsviçre Konfederasyonudur. Bugün hala İsviçre'nin resmi adı Helvetya Konfederasyonudur. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri de federasyon olmadan önce 1776-1787 yılları arasında bir konfederasyon örneğidir.

Federasyon Nedir?

     Federasyon, federal devlet (merkezi devlet) ile federe devletlerin (Türkçe'deki tabirle eyalet) arasında yetkilerin paylaşıldığı devlet topluluğudur. Federal devlet federe devletlerden meydana gelir ancak onların haricinde ayrı bir oluşumdur. Ayrıca federal devlet, uluslararası kimliğe sahipken federe devletler sahip değildir. Ancak her ikisi de devlettir. Çünkü her ikisi de toprak, millet, egemenlik unsurlarına sahiptir.

Federasyonlar ayrılma veya birleşme yoluyla kurulabilir. Ancak her iki durumda da devlet arasında yetki paylaşımı yapılmalıdır. Bu yetki paylaşımı sert bir anayasa ile güvence altına alınır. Eğer güvence kanunla verilmiş olsaydı federal devlet istediği zaman yeni bir kanunla bu güvenceyi kaldırabilirdi. O yüzden bütün federal devletlerin anayasaları serttir. Ayrıca anayasanın yapılışına ve değiştirilmesine federe devletler de katılmalıdır. Yetki paylaşımı veya başka bir konuda anlaşmazlık çıktığı durumda bu işi çözüme kavuşturacak yargı mekanizmasına ihtiyaç vardır. O yüzden federal devletler bu uyuşmazlıkları çözmekle yükümlü yüksek mahkemelere sahiptirler.

Federal devletler de her devlet yasama, yürütme, yargı erklerine sahiptir.

Federal Devletlerde Yasama

Federal devletin yasama organına federe devletler de devlet olarak katılır. Bu yüzden her federasyonda 2 meclis vardır. Meclislerde hem federal devletin hem de federe devletlerin temsilcileri bulunur. Federe devletler de yasama organına devlet olarak katıldığına göre diğer meclis aynı yetkilere haiz olmalıdır. Yani aralarında bir eşitlik kurulmuş olması gerekir. Aksi takdirde federe devlet temsilcileri sadece formalite icabı yasama fonksiyonuna iştirak eder. Ayrıca ikinci mecliste federe devletler de kendi aralarında eşittir. Her birinin aynı sayıda vekili olur. Örneğin Amerikan Senatosunda her eyaletin 2 temsilcisi bulunur. Eyaletlerin nüfus veya toprak büyüklüklerine bakılmaz.

Federal Devletlerde Yürütme

Federal devletlerde yürütme sadece federasyonun başındaki kişide olabileceği gibi bu yetki de paylaşılabilir.

Federal Devletlerde Yargı

Federal devletlerde birden fazla hukuki düzen vardır. Birincisi federal devletin hukukudur. Ülke sınırları içerisindeki bütün federe devletlere uygulanır. Yani diğer hukuklardan üstündür. Bir de federe devletin kendi sınırları içerisinde uyguladığı hukuk düzeni vardır. Bu her federe devlet de farklı olabilir. Örneğin bir eyalette suç sayılan bir faaliyet başka bir eyalette suç olarak görülmeyebilir. Yani hem federal devletin anayasası ve yasaları, hem de federe devletlerin kendi anayasaları ve yasaları vardır. Tabii üstün olan federal hukuktur.

Federal devletin en iyi örneği Amerika Birleşik Devletleridir. Onun dışında Almanya, Belçika, İsviçre, Rusya gibi ülkelerde federal devlete örnek verilebilir.

Üniter Devlet Nedir?

Devletin üç tane kurucu unsuru vardır. Bunlar; toprak, egemenlik ve millettir. Bunlardan biri dahi eksik olursa orada devletten bahsedilemez. Devletin üç tane de erki vardır. Bunlar da yasama, yürütme ve yargıdır.

Üniter devlet ise kurucu unsurların ve erklerin teklik özelliği gösterdiği devlet şeklidir. Bu yüzden bu tip devletlere tek devlet ya da basit devlet tanımları da yapılmıştır.

Üniter devletin toprağı bölünmez bir bütündür. Yani ülkenin bir kısmına ülkeden ayrılma imkanı tanınmaz. Buna toprak bütünlüğü ilkesi denir. Devletin millet unusuru da ayrılamaz. Bu da milleti teşkil eden insanlar arasında hiçbir şekilde ayrım yapılamayacağını gösterir. Buna milletin bölünmezliği ilkesi denir.

Üniter devlette tek yasama organı vardır. Yani kanun yapma yetkisi tek bir organa aittir. Diğer idari yönetimlerin kanun yapmaya yetkileri yoktur. Yürütme erkinde de bütünlük vardır. Parlementer sistemlerde başbakan ve kabine, başkanlık modelinde başkan yürütmenin başıdır. Yine yargı organı da tektir. Yargı mekanizması farklı mahkemelerden oluşsa bile ülkenin her yerinde aynı tür mahkemeler vardır. Bunların üstünde tek bir temyiz mercii vardır. Bunların dışında ülkenin bir yerinde ayrı bir mahkeme kurulamaz.

Son olarak üniter devletlerde resmi dil de birdir. Ülkenin muhtelif yerlerinde fiilen farklı diller konuşulabilir ancak bunlar resmi dil niteliği taşımaz. Yasama, yürütme, yargı organları da işlemlerini sadece bu resmi dilde yaparlar.

Üniter devlet örnekleri: Fransa, İngiltere, İspanya, İtalya, Portekiz, Yunanistan, Türkiye